محمود اعتضادی

رایانه - موسیقی - روانشناسی
 
نگاهی کوتاه به ردیف موسیقی ایرانی 1
ساعت ٦:٠٢ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢۳ خرداد ۱۳٩۱ : توسط : محمود اعتضادی جمع

ردیف به مجموعه‌ قطعه‌هایی از موسیقی ایرانی اطلاق می‌شود که برای اجرا و یاددهی و یادگیری و نشان دادن قابلیت‌های خاصی از موسیقی ایرانی انتخاب، منظم و مرتب شده‌اند. هریک از این قطعه‌ها گوشه نامیده می‌شود.

ردیف معمولاً به هفت مجموعهٔ مرتب خاص و مشخص تقسیم می‌شود. هریک از این مجموعه‌ها دستگاه نامیده می‌شوند.

دستگاه در موسیقی ایرانی، عبارت است از پرده‌های مختلف موسیقی ایرانی که حس و شور خاصی را به شنونده انتقال می‌دهد. معمولاً با گردش ملودی آغازشان شناخته می‌شوند.

دستگاه از دو واژهٔ «دست» و «گاه» به معنای مکان، زمان و نغمه تشکیل شده و مانند واژهٔ پهلوی «دستان» در موسیقی دوران ساسانیان به گونه‌ای موسیقی که با دست اجرا می‌شود، اشاره می‌کند.

موسیقی سنتی ایران شامل هفت دستگاه است که پنج آواز هم از متعلقات آنها به شمار می‌روند:

  • دستگاه شور
    • آواز ابوعطا  
    • آواز افشاری  
    • آواز بیات ترک
    • آواز دشتی
  • دستگاه سه‌گاه
  • دستگاه چهارگاه
  • دستگاه همایون
    • آواز اصفهان  
  • دستگاه ماهور
  • دستگاه نوا
  • دستگاه راست‌پنج‌گاه